Bel fıtığında fizyoterapi
nasıl planlanır?

Bel fıtığında fizyoterapi, hekimin koyduğu tanıya ve düzenlediği tedavi planına veya reçeteye göre planlanır. Fizyoterapist önce ağrınızı, hareketlerinizi, kas kuvvetinizi ve günlük yaşamınızı değerlendirir. Program bu sonuçlara göre egzersizlerden, gerekirse elle yapılan uygulamalardan ve günlük yaşam önerilerinden oluşur.

Bel fıtığı nedir, her zaman şikâyet yapar mı?

Omurlar arasındaki disklerden biri yerinden taşıp yakındaki sinire bastığında ağrı ortaya çıkabilir. Bu yüzden şikâyet yalnızca belde kalmayabilir, kalçaya ve bacağa yayılabilir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) şu belirtileri sayıyor:

• Bel ağrısı
• Disk siyatik sinire basıyorsa kalça, basen veya bacak ağrısı
• Uyuşma veya karıncalanma
• Beli eğerken ya da doğrultmakta zorlanma
• Kas güçsüzlüğü

Her bel fıtığı şikâyet yapmaz. NHS, birçok kişinin bel fıtığı olduğunu hiç fark etmediğini belirtiyor. Şikâyetinizin fıtıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığını hekiminiz değerlendirir.

Fizyoterapiden önce neden hekime başvurulur?

Hasta bireyler için özel sağlık meslek hizmet biriminde sunulan hizmet, hekimin koyduğu tanıya ve düzenlediği tedavi planına veya reçeteye bağlıdır. Serbest Meslek İcrası Yönetmeliği (madde 16), yalnızca planda veya reçetede yer alan işlemlerin uygulanmasını şart koşar.

Başvururken tanınızı gösteren belgeyi ve tedavi planınızı veya reçetenizi yanınızda getirin. Varsa görüntüleme raporlarınız da değerlendirmeye yardımcı olur.

Fizyoterapi değerlendirmesinde nelere bakılır?

Program yazılmadan önce mevcut durum ölçülür. İlk değerlendirmede şu başlıklar ele alınır:

• Ağrının öyküsü: ağrının yeri, bacağa yayılıp yayılmadığı, hangi hareketlerle arttığı veya azaldığı
• Hareket: belin eğilme, doğrulma ve dönme hareketleri, eklem hareket açıklığı
• Kas kuvveti: gövde ve bacak kaslarının ölçümü
• Duruş ve yürüme: ayakta duruş, yürüyüş ve denge
• Günlük yaşam: iş, ev, spor ve sizi en çok zorlayan hareketler

Bu bilgiler programın hedeflerini ve ilerlemenin nasıl izleneceğini belirler.

Fizyoterapi programı neleri içerebilir?

Bel fıtığı için herkese uyan tek bir program yoktur. İçerik; tanıya, hekimin planına ve değerlendirme sonuçlarına göre değişir.

Egzersizler

Programda çoğunlukla size göre seçilen egzersizler yer alır. 2021 tarihli bir Cochrane derlemesi, uzun süren bel ağrısında egzersizin; tedavi almamaya, olağan bakıma veya plaseboya göre ağrıyı muhtemelen azalttığını bildiriyor. Bu derleme bel fıtığına özgü değildir, uzun süren bel ağrısını genel olarak inceler.

Elle yapılan uygulamalar

NHS, siyatik için fizyoterapiyi egzersiz önerileri ve masaj gibi elle yapılan teknikleri içeren bir tedavi olarak tanımlıyor. Bu uygulamalar tedavi planınızda varsa ve sizin için uygunsa programa eklenir. Ayrıntılar için manuel terapi yazımıza bakabilirsiniz.

Günlük yaşam önerileri

Oturma, kalkma, yük taşıma ve uyku gibi günlük hareketleriniz birlikte gözden geçirilir. Masa başında çalışıyorsanız postür yazımızdaki ekran ve mola önerileri de işinize yarayabilir.

Evde sürdürülecek egzersizler

Seanslarda öğrenilen egzersizlerin bir bölümü evde sürdürülür. Hangi egzersizin ne sıklıkla yapılacağı programınızda belirtilir.

Dinlenmek mi, hareket etmek mi?

NHS, siyatikte mümkün olduğunca olağan günlük işlere devam etmeyi ve uzun süre oturmaktan veya yatmaktan kaçınmayı öneriyor. Bel fıtığında da yürüyüş, yüzme ve yoga gibi hafif egzersizlere olabildiğince erken ve kademeli başlamanın iyileşme sürecine katkı sağladığını belirtiyor. Önemli olan, egzersizin ağrıya yol açmaması veya ağrıyı artırmamasıdır.

Hekiminiz size farklı bir kısıtlama verdiyse onun önerisine uyun.

Bel fıtığı ameliyatından sonra fizyoterapi yapılır mı?

Ameliyat olduysanız fizyoterapiye ne zaman ve nasıl başlayacağınıza ameliyatınızı yapan hekim karar verir. Program bu karara göre kurulur; hangi hareketlerin ne zaman serbest olacağı kişiden kişiye değişir. Başvururken ameliyat bilgilerinizi ve hekiminizin önerilerini yanınızda getirin.

Hangi belirtilerde beklemeden acile başvurulmalı?

Bu liste NHS’in acil başvuru önerilerinden derlenmiştir.

Sık sorulanlar

Kaç seans gerekir?

Seans sayısı; tanıya, hekimin planına ve değerlendirme sonuçlarına göre belirlenir. Önceden herkes için geçerli bir sayı vermek doğru olmaz.

Ağrım varken egzersiz yapabilir miyim?

Egzersiz ağrıyı artırmamalıdır. Bir egzersiz ağrınızı veya uyuşmanızı artırıyorsa bırakın ve fizyoterapistinize veya hekiminize bilgi verin.

Yanımda hangi belgeleri getirmeliyim?

Hekim tanınızı, tedavi planınızı veya reçetenizi getirin. Varsa MR gibi görüntüleme raporlarınızı da ekleyebilirsiniz.